Başlangıç / Kültür & Sanat (sayfa 3)

Kültür & Sanat

5- 1917-1944 Dönemi Kırım Türk Edebiyatı

Zühal YÜKSEL. 1917 Devrimi Kırım Türkleri’nin siyasî ve sosyal hayatlarında yeni bir dönemin başlangıcı olmuştur. 25 Mart 1917’de Kırım Müslüman Kongresi toplanarak Kırım Türkleri’nin milli kültürel ve dinî işlerini yetkisinde toplayan Kırım Müslüman Merkezî icra Komitesi’ni seçer. 26 Mart 1917’de Kırım Halk Cumhuriyeti ilan edilir ve Numan Çelebi Cihan’ın başkanlığında …

Devamı »

4- 1905-1917 Dönemi Kırım Türk Edebiyatı

Zühal YÜKSEL. 1905 Meşrutiyet inkılabından sonra Rusya’da yaşayan bütün Türk boylarında olduğu gibi, Kırım Türkleri’nde de millî edebiyat yolunda çalışmalara hız verilmiştir. Bu dönemin Kırım edebiyatının en verimli seneleri olmasını şu sebeplere bağlayabiliriz. İsmail Gaspıralı Bey‘in “Tercüman” gazetesi çevresinde yetiştirdiği gençler, bu dönemde artık eserlerini yazmaya başlarlar. Ruslar’ın, Kırım’ı işgal …

Devamı »

3 – Tercüman Dönemi Kırım Türk Edebiyatı

Zühal YÜKSEL Rusların Kırım’ı ilhakıyla durgunluk dönemine giren Kırım Edebiyatı, XIX. asrın ikinci yarısından itibaren canlanmaya başlar. Canlanma hareketini Abdurrahman Kırım Hace ve Abdurrefî Bodanski gibi yazar ve eğitimciler başlatmıştır. Bu şahıslar, medreselerde dinî eğitimin yanısıra, diğer derslerin de okutulması için gayret göstermişlerdir. Rusça ve ana dilin öğrenilmesine de önem …

Devamı »

2 – Rus İstilası Dönemi Kırım Türk Edebiyatı

Zühal YÜKSEL. XVIII. asra kadar Osmanlı tesiri altında gelişen Kırım Türkçesi ve edebiyatı 1783 yılında Kırım’ın Rusya’ya ilhakı ile gittikçe zayıflar. Bu dönemde Kırım Türkleri ile Osmanlı Türkleri arasındaki siyasî, edebî ve medenî bağlar tamamen kopar. Bu dönemde medreseler kapatılmış, Kırım aydını susturulmuş ve pek çok alim Türkiye’ye göç etmek …

Devamı »

1 – Hanlık Dönemi Kırım Türk Edebiyatı

Zühal YÜKSEL. XV. asırdan itibaren Kırım’da Mengli Giray ve Hüseyin Kefevî (15. asır), Bora Gazi Giray (Gazaî) ve Rammayıl Hoca (16. asır), Aşık Ömer, Mustafa Cevheri, Leylâ Bikeç, Aşık Arif, Can Muhammed ve Edip Efendi (17. asır) gibi ünlü şairler yetişmiştir; fakat, Kırım Hanlığı devrinde burada yetişen şairlerin eserleri, Rus …

Devamı »

Kırım Türk Edebiyatı

Kırım Türkleri yazılı edebiyatları meydana gelene kadar ideallerini, millî karakter özelliklerini, örf ve adetlerini, medeniyetlerini; sosyal, siyasî ve iktisadî durumlarını, arzu ve ümidlerini, dünya görüşlerini çok eski zamanlardan beri yırlar, takmaklar, çınlar, maniler, atasözleri, tapmacalar, lâtifeler, efsane ve destanlarla nesilden nesile geçen sözlü edebiyatlarıyla günümüze kadar getirmişlerdir. “Çora – batır”, …

Devamı »

Tepreç [Tepreş]

Vatan KIRIM. Tepreç Nedir ? Eskiden Kırım Türklerinde Hıdrellez’den sonra gelen ilk Cuma günü “Tepreç” günü olarak kararlaştırılmıştı. Hıdrellez Cuma gününe rastlarsa, bu pek iyi bir alâmet addedilirdi. “Kıdırlez Cuması” dahi derlerdi bu güne. “Tepreç” kelimesinin canlanmak, hareketlenmek manasına gelen depreşmek (tepreşmek) fiilinden türediği düşünülmektedir. Ayrıca bir başka fikre göre …

Devamı »

Çerkez Ali

Şair: Ataol Behramoğlu Çerkez Ali‘yle bir akşam Göl kıyısı lokantada Gürcü şarapları içtik Mezemiz “çahohbili” ydi Babası Kırımlı Tatar Annesi istanbullu Türk Kökü derinlerde çınar Şair dostum çerkez ali Gerçeği düşe çeviren Duygu nereden geliyor Şu karşıki dağlardan mı Akşam sisinde eriyen Bakışları bir ışık su Çerkez Ali anlatıyor Darağaçları kurulu …

Devamı »

Çerkez Ali Ametov

Zuhal YÜKSEL. Şair, hikayeci, romancı. 25.5.1925’te Kırım’ın Kuybışev rayonu Bagatır Köyü’nde doğdu. Küçük yaşta babasını kaybetti. Köy okulunda okudu. Sekizinci sınıfta iken savaş başladı. 1944’te Ural’a sürüldüler. Bir orman işletmesinde ağaç kesme işlerinde çalıştı. Kazakistan’da şoförlük yaptı. Özbekistan’a geçerek neşriyat dağıtım kurumunda çalıştı. Taşkent Üniversitesi’nde Rus filolojisi bölümünü dışarıdan bitirdi. …

Devamı »

Cengiz Dağcı

Cengiz Dağcı (Yalta, 9 Mart 1919- Londra, 22 Eylül 2011 ) Kırımlı yazar. Kırım’ın Yalta şehrinin Kızıltaş köyünde doğdu. Çocukluğu kıtlık, yoksulluk, deprem gibi tabii afetler yanında Rus emperyalizminin zulmü ve büyük baskılar altında geçti. İlköğrenimi köyünde ve Akmescit‘te yaptı. Aynı şehirde ortaokulu bitirdi (1938). Kırım Pedagoji Enstitüsü ikinci sınıfında iken İkinci Dünya …

Devamı »