Başlangıç / KİM KİMDİR? / GAZİ GİRAY I

GAZİ GİRAY I

Halil İNALCIK.

Muhtemelen 1503 yılında doğdu. I. Mehmed Giray Han’ın oğludur. Babasıyla birlikte Astarhan seferine katıldı. Dönüşte Mehmed Giray’ın Nogaylar tarafından öldürülmesinin ardından Kırım beylerinin ittifakıyla han ilân edildi (Kasım 1523). Yeni han kalgaylığa kardeşi Baba Giray’ı getirdi. Fakat dönemin Osmanlı padişahı Kanûnî Sultan Süleyman, doğrudan beylerin seçimiyle gelen Gazi Giray’ın hanlığını tanımadı. Öte yandan İstanbul’da bulunan amcaları da onun aleyhinde entrikalara başlamışlardı. Tecrübesiz bir genç olan I. Gazi Giray’ın duruma hâkim olamaması üzerine Kırım’da karışıklıklar çıktı. Kabile aristokrasisinin başı olan Şîrîn beyi Memiş hanlık için İstanbul ile haberleşmeye başladı. Sonunda Gazi Giray’ın yerine hanlığa, o sırada İstanbul’da bulunan amcası Saâdet Giray getirildi (1524 yılı ortaları). Böylece Gazi Giray’ın hanlığı altı ay kadar devam etti. Gazi Giray yeni hana karşı mücadeleye giriştiyse de Memiş Bey’in gayretleriyle iki taraf uzlaştı ve Gazi Giray Saâdet Giray’ın kalgayı oldu. Ancak birkaç ay sonra bir bayramlaşma töreninde arkasından vurularak öldürüldü.

BİBLİYOGRAFYA

Seyyid Mehmed Rızâ, es-Seb‘u’s-seyyâr fî ahbâri mülûki Tatar (nşr. Mirza A. Kâzım Bey), Kazan 1248/1832, s. 88 vd.

, II, 699.

Abdülgaffar Kırîmî, Umdetü’t-tevârîh (nşr. Necib Âsım,  ilâvesi), İstanbul 1343, s. 99.

Halim Giray, Gülbün-i Hânân, İstanbul 1287, s. 13.

, III, 613-614.

Halil İnalcık, “Gâzî Giray I”, , IV, 734.

a.mlf., “G̲h̲āzī Girāy”, , II, 1046.

KAYNAK: Bu madde ilk olarak 1996 senesinde İstanbul’da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 13. cildinde, 451 numaralı sayfada yer almıştır. 

İlginizi Çekebilir

Altay Kerim

Şair ve yazar.  Çağdaş Romanya Türk-Tatar edebiyatının önde gelen temsilcilerinden . (13 Mart 1937, Musurat …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.