Sayğılı Kurultay delegeleri, sayğılı misafirlerimiz!
Bu Kurultay toplantısının esas qonuları – önümüzdeki Ukrayna Cumhurbaşqanı seçimleri ve Qırım Tatar Milli Meclisi’nin yeni reisini seçme meselesidir. Onun için esas qonuşmalar ve tartışmalar da, zannedersem, bu meseleler etrafında olacaqtır. Kendi qonuşmamda men bundan 2 yıl önce olup keçken Qurultay toplantısında aldığımız qararlar ne derecede yerine ketirildiği hususta, halqımızın sosyal ve huquqi meselelerin çözümü ne durumda olduğu haqqında qısa malümat vermek isteyim. Bundan da ğayrı, keçken zaman arasında, yani V. Qurultay’ın birinci toplantısından bu künge qadar keçken ikki yıl arasında Qırım Tatarları için önemli veya halqımızın arasında epeyce tartışmalar ve söylentiler yaratqan vaqialar hususta da bazı değerlemeler yapmaq kerek olacaqtır.
V Qurultay’ın 1. toplantısında hep yerli meclislerini hesabat toplantılarını ve yeni seçimlerini geçirmek, Qurultay’ın ve diğer yönetim sistemimizin quruluşların yeni tüzüklerini hazırlamak, 2008 senesinin sonuna qadar Bütündünya Qırım Tatar kongresini geçirmek ve şu yılın içerisinde yeni Meclis reisini seçmek için daha bir Qurultay toplantısı geçirmek hakkında qararlar alınğan edi.
1. Yerli meclisler seçimi
2007 senesinin Qurultay’ından sonraki 16 Ocaq 2008 yılı geçirdiğimiz ilk Meclis toplantısında bizim milli yonetim sistemimizin Tüzügüne bazı denişmeler kirsetilmesi hususta müzakereler oldu ve yerli meclislerin esabat-seçim toplantılarını o Tüzüğün yeni redaksiyonu hazır olduqtan sonra geçirilmesi haqqında qarar alındı.
Tüzüğün yeni redaksiyonu Mili Meclisin ardı-sıra keçirilgen dört toplantılarında titizlikle tartışıldı ve müzakere etildi. Nihayet 5 temmuz 2008 senesi onun sonki variantı kabül etildi. Yeni Tüzüğün prensipal farqı şu idi ki, yerli meclislerin seçim sistemi radikal şekilde deniştirilmişti ve bundan sonra hep yerli meclisler halqımız tarafından dırekt, bülletenler vasıtasıyla seçilecekti. O seçimleri geçirmek için yoğun çalışmalar başlandı ve tabi ki mevcut olğan meclislerin esabat-seçim toplantılarını geçirilmesine yeni sisteme göre seçimler keçirilmesine kadar kereklik kalmadı, çünki keçirilecek seçimler esnasında öyle de hep yerli meclisler denişecekti. Bu seçimleri geçirip olurmuz mu olamamız mı meselesinde çok endişelendik ve bu endişelere yeterince sebepler de vardı. İnsanlarımız Qırım’ın çok bölgelerinde epeyce dağınık yaşadığı sebebinden oların büyük qısmı seçimlerde iştiraq etip olamacaqlarından saqındıq, o seçimleri geçirmek için kerekli masraflara para toplayıp olamıyacağımızdan saqındıq ve saire. Amma, Allaha çok şükür, hep zorluqlar atlatıldı ve bu künge qadar artıq Qırım’ın 6 bölgesinde -Aluşta’da, Cürçi (Pervomayskiy), Or-Qapu (Krasnoperekopskiy), AqŞeyh (Sovetskiy), Saq rayonlarında ve Kefe bölgesinde muvaffaqiyetle geçirildi. Planlarımızğa köre tüm Qırım’da yeni sisteme köre seçimler kelecek yılın Mart – Nisan aylarında tamamlanacaq. Bizim pessimistik beklentilerimiz ve saqıncalarımızın tersine insanlarımızın bu seçimlerde iştiraq aktifliği epeyce yüksek seviyede hem de devlet tarafından geçirilen parlamento seçimlerinden daha yüksek seviyede oldu.
Mesela, Or-Qapu bölgesinde bu seçimlerde orada yaşağan insanlarımızın yüzde 70-i iştirak etti, Alüşta’da – yüzde 74 ve saire.
En aşağı raqam – yüzde 59 Cürçi bölgesinde oldu. Hep bu raqamlar, bazı kimselerin, meclislerimiz tüm halkımızı temsil etmediği, o meclislerin prestiji insanların önünde düştüğü hususta söylentileri tamamile boş ve temelsiz olduğunu numayış ettmektedirEğer seçimlerde iştiraq etme haqqı sadece Ukrayna vatandaşlığı olan insanlarımız qayıt etilgen yerlerine köre değil de pratik olarak yaşadıkları yerlerine köre verilmiş olsaydı, elbette bu raqamlar daha yüksek olacaqtı, çünki bizim birçok insanlarımız pratik olaraq qayıt olunğan yerlerinde yaşamaylar ve ekmek kazanmaq için Qırım’ın çeşit yerlerine dağılmış durumudadılar ve bazılarında Ukrayna vatandaşlığı da yoq.
Ama çeşit söylentilere ve spekulasyonlara yol vermemek için biz seçim kaidelerimize bu şartları kirsettik.Yeni sisteme köre seçimler keçirdiğimiz Qırım’ın altı bölgesinde toplam olaraq 76 yerli (yani köy-qasaba) meclisleri seçildi ve bu meclislere toplam 455 kişi kirdi. Bu 455 kişiden üçten ikkisi (yani 304 kişi) meclislere ilk kez seçilen insanlardır. Meclis rehberlerin de büyük qısmı (76 dan 42 kişi) yeni seçilen insanlar oldu. Hep yeni seçilen meclis azaların üçte biri ve meclis rehberlerin dörtte biri bizim qıymetli qadın-kızlarımız oldu.
2. Milli yönetim sistemimizin yeni tüzükleri meselesi
Keçken Qurultay toplantısında, bildiğiniz kibi, milli yönetim organlarımızın tüzüklerinin birkaç yeni projeleri teklif etilgen edi; bu sırada 3 tane Milli Meclisin tüzüğü ve 2 tane Qurultay tüzügün yeni redaksyonları teklif etilgen edi. Bu projeler arasında büyük farqlar olduğu sebebinden bir fikire kelmek mümkün değildi ve onun için Qurultay bir qarar aldı. Bu qararğa köre, 15 kişiden ibaret olğan bir çalışma grubu quruldu ve o çalişma grubuna hep teklif etilgen projelerin muellifleri de kirsetildi. Oların vazifesi, bu projeler etrafında çalışmalarını devam etmek ve bir fikirge kelip Qurultay’ğa tek bir proje teklif etmekti. Bu mesele de Qurultayın kün tertibine kirsetildi, ama kerçek şu ki, bu künge ğadar arqadaşlar çok olup keçken müzakereler ve tartışmalar olduğuna rağmen ortaq bir projeye gelip olamadılar, yanı her tarafı memnun etecek proje ortalıqta yoqtur.
Onun için, zanedersem, burada da biz bu qonuda sonuç qarar alıp olamamız.
Menim fikrimce, tamamile yepyeni projeler yazılmasına da ihtiyac yoq, ama şimdi yürürlükte olğan tüzüklerimizin maddelerinde, Qurultay vekillerin düşüncelerine köre nasıldır eksiklikler var ise, tamamile yeni tüzük yazmaq yerine olar ayrı maddelere denişmeler kirsetmek hususta kendi yazılı teklifler verseler daha uyğun ve faydalı olabilirdi. Ve aslında, hep bu yeni projelerin temelinde, anladığıma köre, men Milli Meclisin reisliğinden kittikten sonra mana bizim milli yönetim sistemimizde uyğun bir yer vermek niyetler körünmektedir. Ama buna hiç kereklik yoq, çünki menim niyetim kendi vazıfemi diğer şekilde rehberlik vazifesine geçmek değil de, tamamile istifa etmektir.
3. Bütündünya Qırımtatar Kongresi
Sonki Qurultay’ımızın üçüncü qararına köre 2008 yılın sonuna qadar Bütündünya Qırımtatar Kongresini keçirmek edi. Bu qarar da muvaffaqiyetle yerine ketirildi, ama qararımızda kösterilgen zamandan yarım yıl sonra, çünki Kongrenen baglı çalışmalar ve problemler beklediğimizden biraz fazla olup çıqtı.
Halkqımıza qarşı turğan çeşit quvvetler ve ayrıca halkımızın arasında olğan, hem Qırım’da ve hem de diasporamızın arasında olğan bazı bölücü gruplar bu Kongrenin keçirilmemesi için çok aktif hareketler yaptılar, çünki Kongre başarılı keçirildiği taqdirde bizim çeşit memleketlerde yaşağan soydaşlarımız Qırım Tatar halqının en yüksek quruluşu olğan Qurultay etrafında daha ziyade birleşeceği besbelli edi. Bu bölücüler tarafından Kongremizin keçirilmesine qarşı söylentileri ve yayınlanan maqaleleri son derece mantıqsız, yalan dolu ve saçma olduğuna rağmen, oların Kongrenin boykot etecekleri haqqında ve Milli Meclisimize qarşı beyanatları bize qarşı olan mediya ve ilkönce Rusya’nın ve Ukrayna’daki Rus dilinde yayınlanan mediya büyük memnuniyetle Milli hareketimizni ve milli davamıznı lekelemek için qullanmaya çalıştı.
Mesela, 20-den fazla Rus dılınde internet-sıteleri nasıldır ‘Türkiye Qırımtatar Dernekler Federasonun’ Bütündünya Kongreni boykot etecekleri haqqında ve Milli Meclisimize qarşı temelsiz iddialar dolu beyanatını yayınladır ve kendilerine uyğun yorumlamar yaptılar. Yazdıqlarına köre, Bütündünya Qırımtatar Kongresine yalnız Milli Meclis’e uyğun olan birqaç teşkilatlar davet etile emiş ve onun için bütün diasporamız veya onun esas qısmı böyle Kongrede iştiraq etmesi mümkün değilmiş. Bildiğiniz kibi, Bütündünya Kongresinden 2-3 ay sonra menim Türkiye’ye bir haftalıq ziyaretim oldu. Bu ziyaret esnasında orada yaşiyan çoktançok soydaşlarımıznen ve derneklerimizin yöneticilerinen görüşme ve fikirleşme imkanım oldu. Ayni zaman şu ‘dernekler federasyon’ haqqında da malümat almağa ve imkan olsa oların liderlerinen de qonuşmaq istedim. Ama anlaşıldı ki oların ofisleri bile yoq ve aslında pratik olaraq böyle ‘federasyon’ bile ortalıqta yoq. Yalnız birqaç kimseler kendilerine kartvizitler ve başlıq kağıtlar bastırıp sağa-sola aman-aman tüm Türkiye’deki diasporamızın adından çeşit açıqlamalar ve beyanatlar dağıtmağa başlamışlar. Bu yılın 19-22 Mayısında keçirdiğimiz Bütündünya Qırımtatar Kongresinin çalışmalarında 12 memlekette yaşağan soydaşlarımızın 162 teşkilatının temsilcileri, yani pratik olaraq dünyadaki siyasi baqımdan aktif olğan hep Qırım Tatarların temsilcileri iştiraq etti demek mümkündür. Kongrede birqaç ülkelerin Büyükelçileri ve birqaç uluslararası teşkilatların temsilcileri iştiraq ettiler ve söze çıqtılar, halqımız önünde turğan meseleler muzakere etildi ve kerekli qararlar alındı. Kongrenin en mühüm neticelerinden birisi orada alınğan deklarasyondur ve bu deklarasyona köre Kongrede bütün dünyada yaşağan Qırım Tatarları halqımız tarafından seçilgen Qırım Tatar Milli Qurultayın tüm milletimizin en yüksek siyasi quruluşu olaraq tanıyacaqlar ve oların davranışları Qurultayın qararlarına ve temel prensiplerine uyğun olacaqtır. Böylelikle, halqımızın daha yüksek seviyede birleşmesinde önemli adım atıldı demek mümkündür.
4. Dış memleketlerin temsilcilerinen temaslar
Sonki ikki yıl devamında Milli Meclis’in dış ülkelerin temsilcilerinen
temasları, yani dış siyasetimiz de epeyce aktif ve yoğun oldu.
Milli Meclis’in temsilcileri birçok ulusları forumlarda ve konferanslarda iştiraq ettiler, bu sırada her yıl New-York’ta geçirilen Birleşik Devletler Teşkilatının tamır halqların temsilcilerin forumunda, Kazan’da geçirilen 4.Bütündünya Tatar Kongresinde, Almanya’da geçirilen Avropa milli azınlıkların kongresinde, Bırleşi Devletler Teşkilatında temsil edilmeye milletletler teşkilatının Brüksel’de geçiriler genel assambleyasında, ayni teşkilatının liderlerin Tallin’de geçirilen toplantısında ve Polonya’da geçirilen ‘İslam Dünyası Sanatı’ adlı uluslararası ilmi konferansında. Bundan da ğayrı bizim temsilcilerimiz birkaç Azerbaycan’da, Romanya’da, Moldova’da ve Türkiye’de geçirilen Türk halqları konferanslarına qatıldılar.Qırım toprağına ise Milli Meclis rehberliğinde BDT temsil edilmeyen milletler teşkilatı liderlerin toplantısı ve Bütündünya Türk gençlerin festivali geçirildi.
Yine Kırım’da Milli Meclis’in Almanya Bundestag’ın, Avropa Parlamentosunun, Avropa Birliğinin, Uluslararası Krizisler Önleme Grubun (Crises Group), Britan Konseyin, Uluslararası Kızılhaç Teşkilatın, Amerika Uluslararası İşbirliği Ajanslığın, Türk İşbirliği ve Kalkınma ajanslığın heyetlerinen körüşmeleri ve müzakereleri olup keçti. Bir hafta önce Milli Meclis ofisinde Avropa Bırlığinın Bölgeler Komitesinin heyeti ve o Komitenin başkanı Lük van der Brande körüşmelerimiz olduKeçken ikki yıl devamında birkaç devletlerin rehberlerinen ve uluslararası teşkilatların başkanlarınen, bu sırada Türkiye Başbakanı Recep T.Erdoğan, Türkiye Cumhurreisı Abdullah Gül, Türkiye Büyük Milli Meclisi Başkanı Köksal Toptan, NATO genel sekreteri Yaap de Hoop Sheffer, Romanya parlamento başkanın muavini İon Oltyanu, üç kere Avropa Güvensizlik ve İşbirlik Konseyin Milli azınlıklar işleri boyunya Baş Komisarı Knut Vellebok, Büyükbritanya’nın Avropa işleri boyunca bakanı Kerolayn Flint, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliev, KKTC başbakanı Dervış Eroğlu ve cumhuriyetin parlamento başkanı Hasan Bozer ile körüşmelerimiz olup keçti.Milli Meclis’in ofisinde veya Kiev’de birçok memleketlerin Ukrayna’daki diplomatik missionların rehberlerinen, bu sırada Amerika, Türkiye, Büyükbritanya, Fransa, Slovakia, Japonya, İşveçre, Denmark, Almanya, Polonya, Macaristan, Çek Cumhuriyeti, Azerbaycan, Avstriya, İşveç, Finlandiya, Litvanya, Hollanda büyükelçilerinen ayrı ayrı görüşmeler oldu. Çeşit devletlerin Büyükelçi muavinleri, attaşeler ve başsekreterleri seviyesinde, bir sıra devletlerin analitiklerinen, araştırmacılarınen görüşmelerimizin sayısı daha fazla oldu.
Hep bu körüşmelerde, elbette, Qırım Tatar konusu, Kırım’da
ve tüm Ukrayna’da siyasi ve milletlearası münasebetler durumu
müzakere etildi ve bu meselelerde bizim düşüncelerimi ifade etmeye imkan oldu.
5. Dayanışma hareketleri
Qırım Tatar Milli Hareketinin temel prensiplerine sadık olaraq
halqımızı temsil eden quruluş, daima olduğu kibi, diğer insanların
veya toplumların hakları zedelendiği zaman sessiz ve tarafsız qalmadı, bizim durumuzdan daha fazla zor vaziyette kalan insanlarğa yardım elini uzatmaya, hiç olmadıkta manevi destek vermeye çalıştı. Keçken müddet içerisinde Milli Meclis’imiz tarafından İsrail’in Filistin’de sivil insanların bombardımanına qarşı, 2008 sene ağustos ayında Rusya-Gürcistan arasında savaşı ve Rusya tarafında Gürcistan’ın topraqlarını işğaline qarşı, komunist Çin rejimin Uyğur kardeşlerimize yaptıqları cinayetlere qarşı beyanetler qabül edildi.
Ayrıca Uyğurlara destek olaraq bu sene Milli Meclis tsrsfından
Çin devletin Kiev’deki büyükelçiliği qarşısında protesto eylemlreri
keçirildi.Keçken sene Temmuz ayında Ukrayna’nın batı bölgelerinde
su basqını, doğal afetler olduğu münasebet Milli Meclisimiz halqımıza mğracaat etip zarar körgen insanlara yardım kampanyasını başladı. Bundan birqaç hafta sonra ise o bölgeden kelgen birçok çocukları qabğl ettik. Çocuklar Bahçesaray’da hem rahatlandılar ve hem de Qırım Tatar aqranlarınen dostluq münasebetler qurdular.
6. Huquqi meseleler
Qırım Tatar halqının huquqi problemlerin çözümü yolunda, maallesef, ciddi gelişmeler daha olmadı. Bildiğiniz kibi, 2004 senesi Haziran ayında Ukrayna parlamentosu tarafından qabül etilgen, ama eski cumhurbaşkanı L.Kuçma’nın ‘veto’su sebebinden yürürlükke kirmeğen qanun yerine başbaqanlıq tarafından Ukrayna parlamentosuna ayni adnı taşıyan, ama münderecesi bambaşqa olğan qanun projesi teklif etilgen edi. Bu proje hep Qırım Tatarları tarafından hiç bizim menfaatlarımızğa uyğun olmağan, sadece deklaratif ve boş bir vesiqa olaraq değerlendirilgen edi. Biz başbaqana müracaat ettik ve kendi projesini geri çekmesini istedik. Öyle yapılmış olsaydı, o zaman biz parlamentoya kendi projemizi vermeye imkan olacaqtı. Çünki qaıdelerge köre bir proje parlamentoda baqılmazdan önce, ayni adnı taşığan proje qabül etilmez. Ama aşbaqanlıqtan biz kendi mektubumuze cevap almadıq. Bu sene 8 Nisanda parlamentonun İnsan haqları, milli azunlıqlar ve milletlerarası ilişkiler Komitesi tarafından bu qanunu projesini müzakere etmek için bir ‘yuvarlaq masa’ toplantısı teşkil etilgen edi. Toplantıda aman aman hep Sovyet zamanında sürgünlükke uğratılğan milli azınlıqların temsilcileri, uluslararası teşkilatların temsilcileri de var edi. İştiraqçıların büyük çoğunluğu bu başbaqanlıq tarafından hazırlanmış olğan qanun projesi zaif olduğu, sürgünlükke uğratılan toplumların çözümüne hiç faydası olmıyacağı fikrine keldiler. Bu toplantı neticesinde parlamentonun İnsan haqları ve milletlerarası ilişkiler Komitesinin reisi O.Zarubinski de başbaqana mektup yazdı ve bu mektupte başbaqanlığın projesini geri çekilmesini ve L.Kuçma tarafından ‘vetolanğan’ projeyi yeniden baqılmasını teklif etti. Yine başbaqanlıqtan bir cevap kelmedi. Bu sene 13 Mayısta başbaqanlığın qanun projesi Ukrayna parlamentosunun İnsan haqları ve milletlerarası ilişkiler Komitesinde baqıldı. Komite azaların çoğunluğun oylarınen de, bu proje uyğun olmadığı ve onun etrafında çalışmalar devam etilmesi lazimolduğu qararı aldı. Bu qarara baqmadan proje parlamento sessiyasına çıqarıldığı taqdirde Komitenin qararını seslendirmek için qonuşmacı olarak Komite tarafından Qırım Tatar Milli Meclis reisi tayin etildi. Qanun projesi birqaç kere sessiyanın kün tertibine kirsetildi, ama bu künge qadar daha baqılmadı. Bu sene 3 Temmuzda bu qanun projesi Ukrayna cumhurbaşqanı V.Yuşçenko ile Milli Meclis azaların Akmescit’te olup keçken körüşmede de müzakere etilgen edi. Ve orada bir anlaşmaya keldik – biz kendi projemizi Cumhurbaşqanın sekreterliğine yollayacağız ve oların ekspertleri onu baqıp çıqtıqtan sonra proje Cumhurbaşqanı adından parlamentoya baqılması için verilecek.
Bu körüşmeden birqaç kün sonra biz projemizi Cumhurbaşqanın Kırım’daki temsilcisi L.Junko’ya teslim ettik. Ve nihayet, bu qanun projesi yarım ay once, 10 Qasım’da Kiev’de Milli Meclis reisinin başbaqan Yulia Timoşenko’nen körüşüv esnasında da müzakere etildi ve bir qararğa kelindi: başbaqan kendi projesini parlamentodan
geri alacaq ve Milli Meclis tarafından teklif etilgen proje parlamentoda qabül etilmesi için kerekli adımlar yapacaq. Bu körüşmede ayni zaman toponimika meselesi, yani Kırım yarımadasının şeherlerin, köy-qasabaların tarihi eski adlar geri verilme meelesi de müzakere etildi. Tekrar ona bu meseleni
çözümünde birinci adım olaraq başbaqanlık tarafından ve Milli
Meclis iştirağınen bir komisyon qurulmasını teklif etildi. Bu teklif
Timişenko tarafında qabül etildi ve vadeler verildi.
Qırım Tatarların Ukrayna’da statüsü qonuda qanunun qabül etilmesi tamamile Ukrayna devletinin milli-etnik siyaseninin kontsepsiyasının kabül etilme perspekivinen bağlıdır, çünki bu konseptsiyada Ukrayana Anayasasının 11-ci maddesine köre hangi Ukrayna’da yaşiyan milletler kökenli halqlar ve hangileri milli azınlıqlar sırasına kireceği kösterilmesi kerek. Derjkomnats tarafından hazırlanan böyle bir konsepsiya projesi ikki ay önce bizim İnsan haqları ve milletlerarası ilişkiler komitetide baqıldı ve qabül etilmedi, çünki o projede çoqtançoq ersiklikler var edi, ama en önemlisi bu projede ‘Kökenli halqlar’ kelimesi bile yoqtur.
7. Sosyal problemler
Sürgünlükke uğratılan halkların sosyal problemleri çözülmesi programına devlet bütçesinden yeterli qadar para ayrılmadığı sebebinden bu yıl bu meselede epeyce yavaşlanma oldu demek mümkündür. Bunun birkaç sebebi var.
İlkönce, bu sene dünya krisi ve kriz Ukrayna’ya da büyük tesiri olduğu sebebinden devlet bütçesinde sürgünlükke uğratılan toplumların öz vatanlarında yerleşmesi programında kösterilgen raqamdan ikki kere az para ayrıldı. Programa köre 2009 yılı 108 milyon grivna ayrılacaktı, ama yalnız 53 milyon ayrıldı. Hem bu 53 milyonu da bütçeye kirsetilmesi için çoq ğayret sarfetmek zorunda qaldık, çünki 2009 yılın bütçe projesinde bu programa yalnız 3,5 milyon grivna kösterşlgen edi. Bu künge qadar qabül etilgen 2009 yılın bütçende kösterilgen 53 milyon paralardan, artıq yılın sonuna keldiğimize rağmen, yalnız yüzde 76-sını alıp olduq. Qırım otonom Cumhuriyetin bütçesinde ise bu programa 2009 senesi 10,5 milyon grivna ayrılacaqtı, ama pratik olarak bu künge yalnız bunu yüzde 60-nı alıp olduk.
Birkaç önce deputatlarğa dağıtılğan 2010 yılın bütçe projesinde
de sürgünlükten vatanlarına qaytıp kelgen insanların sosyal ihtiyaclarına yine yalnız 3,5 milyon grivna kösterile. Devlet
proramına köre ise 124 milyon grivna ayrıkması kerek. Eğer
keçken 3 yıl devamında devlet programında kösterilgen miktardan
ne qadari pratik olarak verilmediğini de hesaba alsak, bu raqama
daha 103 milyon koşulup 2010 yılın bütçesinde 227 milyon kösterilmesi kerek edi. Bu mesele Ukrayna parlamentosunun İnsan
haqları, milli azınlıqlar ve milletlerarası komitesinde baqıldı ve oy
çoğunluğunen bizim haqlı talebimiz desteklendi. Parlamentonu
‘Bizim Ukrayna – Halq müdafaası’ (iiii iiiiiii – iiiiiiii iiiiiiiiiii) fraktsiyası
da bütçe Komitetine yazdığı teklifinde sürgünlükke uğratılan
halqların ihtiyaclarına 2010 senesi devlet bütçesinden 227 milyon
grivna ayrılmasını talap etti. Ama finans krizi neticesinde
Ukrayna’nın şimdiki ekonomik durumu hesaba alınırsa, elbette, bu
taleplere köre bütçeye o kadar para kirsetileceğine büyük umit
yoq. Ama hiç olmadıkta devlet programında 2010 yılına kösterigen
raqam bütçeye kirsetilme ihtimalı daha realistiktir. 10
Kasımda, yani 25 kün evvel Ukrayna başbakanı Yulia Timoşenko
Mili Meclis reisinen körüşme esnasında da, 2010 yılın bütçesinde
sürgünlükke uğratılan toplumların ihtiyaclarına ayrılacaq para
devlet programında kösterilgen raqamdan az olmıyacağına söz
verdi. Ukrayna Cumhurreisi V.Yuşçenko da bu sene 3 temmuzda
Milli Meclis’nen körüştüğü zaman, eğer 2010 yılın bütçesinde
sürgünlükke uğratılan halqların ihtiyaclarına devlet programında
kösterilgen raqamdan az para kösterildiği taqdirde böyle bütçeyi
imzalamayacağına söz vergen edi. Sürgünlükke uğratılan toplumların
ihtiyaclarına devlet bütçesinden ayrılan maliyet nasıl ve nereye
masraf etileceği haqqında elbette sadece devlet strukturları -
Kiev’deki Derjkomnatsmigratsıı ve Qırımdaki Reskomnats qarar
verebilirler. Bizim milli yönetim quruluşlarımızın vazifesi ise, bu
paraların doğru işletilmesini kontrol etmek ve insanlarımızın ihtiyaclarına ve milli menfaatlarımıza dköre olarnı daha effektif şekilde qullanılması hususta kendi tekliflerini vermektir. Elbet ihtiyaclar ve problemler ğayet çok ama, ama bununla beraber öyle problemler var ki, olar çözülmediği taqdirde milletimiz yer yüzünden yoq olma tehlikesi meydana çıkacaq. Bu problem arasında birinci sırada elbette çoq palıya kelecek bizim ana tilimizde milli maarif sistemimizi yeniden qurmaq meselesidir. Onun için hep bşlge
meclislerimize büyük ricamız, sizin bülgenizde nasıldır sosyal
tesisler qurulması ne qadar zarur olsa bile, birinciden milletin
keleceğini düşünmek kerek, çünki bizim evlatlarımız kendi milli
kimliklerini qaybetip ruslaşıp ketecek olsalar bizim çoq yıllar
devam etken milli davamızın değeri ve manası qalmayacaq.
8. Topraq meselesi
Qırım Tatarların topraq problemleri daima Milli Meclisin diqqatında olmasına rağmen bu meselede keçken 2 yıl içerisinde büyük ve müspet gelişmeler olmadı demek mümkündür.
‘Samozahvatlarda’ olan soydaşlarımızın protesto eylemleri de müspet neticeler ketirmedi ve ketirmesi de mümkün değildi, çunki bu eylemler ne yerli meclislerimiznen ne de Milli Meclisimiznen anlaşıp keçirilmedi. Bunlarımn başında turğan 2007 senesi meydana kelgen ‘Avdet’ teşkilatının rehberleri esas olaraq topraqnen bağlı gerçek meselelernen değil de daha ziyade kendilerini Qırım Tatarları arasında nasıldır bir siyasi quvvet olduqlarını göstermek için uğraştılar.Olarin birçoq destruktif hareketleri halqımızın ve Milli hareketimizin prestijine zarar ketirdi. Birkaç kere bizler Kırım Otonom cumhuriyetinin rehberlerinen topraq meselesinen bağlı nasıldır qararlar hususta anlaşmalar yapamız, bunlar ise bu anlaşmalar yerine ketirilmemesi için davranışlar yapalar. Bunun da esas sebebi şu ki, anlaşmala olarnen değil de, Milli Meclis’nen veya Qırım parlamentosundaki bizim deputatlarımıznen yapıldı.
Ayni zaman ’samostroylarda’ olğan vatandaşlarımız arasında Milli Meclis’imizi ve yerli meclislerimizi lekeleyen iftiralar dağıtıldı. ‘Samozahvatlar’da bazı kimseler işğal ettikleri topraqları diğer insanlara satıp kendileri yeniden başqa topraq işğal ettikleri hususta Qırım ve Ukrayna’nın basınında yayınlanan malümatlar da halqımızın topraq meselesinin çözülmesine önemli zarar ketirdi.
Elbet, bu kibi çirkinlikleri yapan insanların sayısı çoq değildi, ama gazeteler kendi oquyucularını böyle örnekleri Qırım Tatarlarına topraq ayırma meselesinde hiçbir adaletsizlik yok, oların hep ’samozahvatları’ ve topraqnen bağlı hep hareketleri adalet için değil de, sadece para qazanmaq için yapılmaqtadır, diyen fikrine ketirmek için ustalıqla qullandılar.Bu sene Mayıs ayında başlanıp 3 ay qadar devam etken Kiev’de başbakanlıq yanında numayışler de bir önemli neticeler ketirmedi. Daha doğrusu, faydadan daha ziyade milli davamızğa zarak ketirdi demek mümkün, çünki başbakanlığın yanında tasırdılar çıqarmaqla beraber oların tarafından basına bir sürü temelsiz, gülünç ve avantüristik siyasi açıqlamalar da yapıldı. Topraq ayırma meseleleri doğru çözülmezse büyük ve qanlı savaş çıqacaqmış, olar Ukrayna’ya Avropa Birliğine giriş yollarını qapatacaqlarmış ve saire. Çoq insanlar da vaziyeti inceliklerini bilmeyip, bu kibi cahil açıqlamaları sanki tüm Qırım Tatarların fikri kibi zannettiler.
Onun için ne qadar tez bizim ’samostroylarda’ki soydaşlarımız aralarındaki tariqatçılardan ve maceracılardan temizlenirseler, o
qadar tez oların topraq meseleleri çözülebilir.
Ama, nasıl da olsa, insanlarımızın topraq sorunlarını çözmek için bazı adımlar yapıldı. Birçoq müracaatlarımızdan sonra, nihayet, Ukrayna başbaqanlığı tarafından keçken sene Kasım ayında bir devlet komisyonu quruldu ve bu komisyon Qırım Otonom Cumhuriyeti tarafında başbakan muavini A.Abdullayev başlığında qurulğan topraq kimisyonu ile beraber soydaşlarımız zapt etken topraqlarnı resmileştirmek için kerekli çalışmalar yaptı.
Oların tarafından 1500 gektar qadar topraqnı bizim vatandaşlarımıza verilmesi haqqinda 19 prokollar çıkarıldı ve bunların 1035 gektar için 15 protokolı kerekli maqamlar tarafından imzalandı, ama 4 protokol daha bazı maqamlar tarafından imzalanmadı.
Hep malzemeler kerekli qararlar alınması için Ukrayna başbaqanlığına yollanıldı.
Topraq meselesi bu sene 10 Qasımda, yani 25 kün evvel, Ukrayna başbaqanı Yulia Timoşenko’nun Mili Meclis reisinen olup keçken körüşme esnasında da muzakere etildi. Ona bu meselede bizim tekliflerimiz yazılı olarak teslim etildi ve başbaqan da kerekli tedbirler alacağı haqqında söz verdi. Böylelikle, başbaqanğa teslim ettiğimiz tekliflere köre kerekli hareketler yapılırsa 56 ’samostroylarda’ yerleşken 14 bine yaqın soydaşlarımız topraq sahibi olacaq ve kendilerine ev qurmaya başlayacaqlar. O zaman topraq meselesi etrafında kerginlik, ümit eteriz ki, belli derecede yumuşayacaqtır.
9. İstıqrarsızlıq yaratan faktörler
Sonki iki yıl devamında Qırım Tatarların arasında rahatsızlıq ve neticede yarımadada kerginkik yaratan olaylar arasında şunları qaydetmek isteim: Aqmescit şeher yönetimin Qırım Tatarlarına merkez cami qurmaq için hiç sebepsiz topraq ayırmaya red etmesi, bu sene Şubat ayında Aqmescit rayonunda vatandaşımız Mustafa Hairov’un evine sebepsiz saldırısı, neticede onun saqat qalması ve onun oğluna, ayni zaman milli kahramanımız Musa Mamutun tornuna sağlığına büyük zarar verilmesi, militsiyanın Aqmescit Yeni Mahallesinde bizim soydaşlarımız qurduğu evlerini ve camilerini yıqmaq için yaptığı davranışları, keçken yılın Şubat ayında Seytler qasabasında müslüman mezarlığında 300 yaqın mezarların parlanılması, 2008 yılın Ağustos ayında başlanan Rus-Gürcistan savaşı ve bu savaşta bizim Qırım’ımızda yerleşen Rus Qaradeniz filosunun gemilerinin iştiraq etmesi, ayni şu künlerde kendilerine ‘Milli Fırqa’ adını veren bir grup Qırım Tatarların Rusya cumhurbaşqanın adına yazdığı provokasyon müracaatı, Qırım’da çeşit diniy tariqatçıların aktifleşmesi ve saire. Toplam olaraq keçken iki yıl arasında Qırım Tatarlarına qarşı ondan ziyade vandalizm saldırıları yapıldı. Bu sırada Milli Meclisimizin binasına üç saldırı, bir saldırı Yalta bölge meclisimize qarşı, Qarasupazar ve Büyük Onlar qasabalarımızdaki camilerimize qarşı saldırılar, Krasnogvardeyskoye qasabasındaki sürgünlük anıtı abidesine qarşı saldırı, iki mezarlıqlarımızda yüzlerce mezar taşlarının parlanması.
Birqaç kere Qırım Tatarlar teşkilatların ofislerin veya devlet
binaların duvarlarında, mezarlıqlarımızda Qırım Tatarları haqaret
etken Rus tilinde yazılar peydah oldu.Elbette bu kibi olaylar milletlerarası münasebetlerin havasını iyileşmesine sepep olmadı.
Hem de bu cinayetleri yapan hiç kimse organlar tarafından
yaqalanmadı ve cezalandırılmadı. Ama memnuniyetle şunu qaydetmek isteim ki, Qırım Tatarların arasından hiç kimse cevap
olaraq bu pislilerin seviyesine düşüp diğer milletlere ve diğer din
mensuplarına qaşı bu kibi hareketler yapmadı.Qırım Tatar halqının
prestijine önemli zarar ketirgen olaylar arasında bir kendilerine
namussuzcasına bizim bölşevikler tarafından qurşuna dizilgen tarihi
partimiz ‘Milli Fırqa’ adını alğan grubun Rusya cumhurbaşqanına
‘bizleri Ukrayna’nın jenosit politikasından qurtarın’ diye yazdığı
müracaat oldu. Eğer bu mektup tam Rus-Gürcistan savaşı ve
Ruslar sanki orada yaşiyan Osetin ve Abhazların qurtarmaq
bahanesiyle Gürcistan’ın topraqlarını işğal ettiği zamanında
yazıldığını hesaba alsaq, bu mektup elbette ayni zaman Rus tanklarını
bizim topraqlarımızğa da davet etmesi manasındaydı.Rus
basını bu mektup büyük memnuniyetle qarşıladı ve ‘nihayet Qırım
Tatarların arasında sağlam quvvetler peydah oldu’ manasında
değerlemeler yaptı. Ama bu ‘partide’ yalnız 10-15 civarında kimseler
var olduğu ve bu kimselerin demagojisini Qırım Tatarların
yüzde biri bile desteklemediği husuta elbette Rus mediasında laf
olmadı. Bu provokatörların davranışlarına qarşı, elbet, bizim
birçoq cemaat teşkilatlarımızın temsilcileri operatif şekilde basın
toplantısı keçirdiler ve kerçekleri ortaya qoydular.Bir zaman sonra
bu grubun rehberi basında kendisini bir vatanperver olduğunu
köstermek için, Rusya cumhurbaşqanına yolladığı mektup
halqımızğa ne qadar fayda ketirdiği hususta söylemeye başladı.
Onun saçmalıqlarına köre, böylelikle bunlar Qırım Tatar qonusunu
geniş topluma bildirmişler ve kendi partilerini tanıtmışlar. Anlaşıla
ki, bunların esas istekleri nasıl şekil de olsa da ‘şohret’ qazanmaq,
kendileri tanıtmaqtır, ama bu kibi ‘şohretin’ ve ‘tanıtmanın’ neticesinde olara qarşı halqımızın tarafından yalnız nefret olacağı
olarnı çoq rahatsızlamay. Eğer bunlar kendileri Rus vatandaşlarıı
olupta diğer memleketin askerlerini Rusya toprağına davet emiş
olsaydılar, bu ‘şohretseven’ kimselerin hali ne olabileceği tahmin
etmek çoq qolaydır.Rus tilinde yayınlanan basında keçken zaman
içerisinde milletlerarası kerginlik yaratan, daima olduğu kibi yalnız
halqımızı temsil etken Milli Meclisimize değil de tüm halqımıza
qarşı propaganda devam etti.Bunların arasında yalnız sonki iki yıl
devamında değil de, tüm Sovyetler Birliği dağıldıktan sonraki
zaman içerisinde en pis ve yalan dolu maqaleler olaraq
N.Astahova’nın “iiiiiiiiiii iiiiii” (yani, ‘Rüzgarnen getirenler’) ve
A.Mogilöv’un “i iiiii iiiii iiiiiiii ii iiiiiiiiii iiiiiiii” (yani, ‘Qırım’da ihtilaf
Kosovo senaryosuna köre gelişmektedir’) adlı maqaleleri qaydetmek
mümkün. Bunların ikkisi de keçken sene Qırım’ın en büyük
tirajlı “iiiiiiii iiiiii” gazetesinde yayınlanğan edi.Bu maqalelerin ikincisin muellifi general A.Mogilöv, bildiğiniz kibi, 2007 senesi Kasım ayında Qırım Tatarların közlerini qorqutmaq maqsadı ile Qırım militsiyasının başqanı olaraq Ay-Petri olaylarında 47 silahsız vatandaşlarımıza qarşı binden fazla ‘Berkut’ birliğin askerlerini ve onlarca zırhlı araçlar yollayıp, silahsız insanlara qarşı ateş açtırıp birçok soydaşlarımızı yaralayan kimsedir.Onun bu maqalesinden yalnız birqaç satırlar ketirmek isteyim:’Qırım Tatarların bügübkü tarihinde mashara sayfalar vardır – bu da oların Büyük Anayurt Savaşı zamanında ihanetlikleridir..’ 1944 yılın sürgünü haqqında ise
Mogilev şunları yaza:’Savaş devam ettiği zaman devletin rehberleri
bunlara qarşı daha çoq doğru ve humanistik şekilde davrandı.
Qırım – devlet sınırında olğan ve stratejik baqımdan önemli bir
topraqtır ve böyle yerde düşmanı askerlerimizin ardında bıraqmak
elbette büyük ihtiyatsızlıq ve aqılsızlıq olacaqtı… Bu hareketin
humanistik tarafı şu ki, birinciden, savaş bittikten sonra devletin
önünde bunlara qarşı gönüllü olaraq insanlarımıznı, partizanları,
düşmana qarşı yeraltı davranışlar yapqan insanlarımızı öldürdükleri
halqımızın intiqam almaq isteklerini durdurmaq problemi çıqacaqtı…’
ve saire.Ukrayna’nın bir internet-sıtesinde bu A.Mogilöv’un
maqalesine cevap olaraq ‘Qırım militsiyasının başqanı sıradan bir
faşist olup çıqtı’ adlı bir maqale yayınlağandı. Hep huquq devletlerinde bu kibi faşistlere qarşı dava açılır ve olar cezalarını alırlar, ama bizde ise, maallesef, böyle faşistler serbestçe facialı neticelerge ketirebilecek milletlerarası tartışmaları alevlendireler ve bundan da ğayrı devletin çoq önemli maqamlarında başqanlıq yapmaqtadırlar.
Söz sırası, bu Mogilöv, militsiyadan qovulduqtan sonra şimdi bir cumhurbaşqanlıqqa adayın Qırım’daki seçim kampanyasının başqanıdır. Sonki yıllar devamında vatandaşlarımızın arasında çoq rahatsızlıq yaratan olaylardan daha birisi, Qırım’da çeşit dini tariqatçıların davranışlarıdır. Bu tariqatçılar yalnız kendilerini ‘doğru müslüman’ olaraq sayarlar, hep diğerleri ise ‘gavurlar’ sırasındadır. Bunların hareketleri halqımızın parçalanmasına, milli menfaatlarımızğa büyük zarar ketirdiği, İslam dinimizin Qırım’da ve tüm Ukrayna’da diğer insanların önünde ihtibarını ve qıymetini düşürdükleri, qorantaların bile dağılmasına sebep olduğu herkeze malüm, ama bu qonuda, bunların düşmanca davrandırışlarını önlemek ve durumu normal vaziyetke ketirmek için sistematik tedbirler daha alınmadı. Hep bu problemler hususta bu Qurultay toplantısında müftümüzün ayrı qonuşması olacaq. Bu meseleyi müzakeresi neticesinde bizler hem yerli meclislerimiz, hem diniy teşkilatlarımız ve hem de müftülük tarafından neler yapılması faydalı olacağı hususta uyğun qararlar olmamız kerek olacaqtır.Men
ise yalnız şu tariqatçılasrnen ilgili bir ay önce olup keçken vakialar
hususta birkaç söz soylemek isteyim.Malüm olduğu kibi, Ekim
ayın sonunda ‘Takfir val-Hicra’ tarikatçıların barınaqlarında organlar
taraftan araştırmalar yapıldı ve oların birkaçı yakaladı. Olara
karşı suçlamal, Qırım Tatar Milli Meclisi’nin rehberlerini öldürme
teşebbüsü oldu. Bu olaylar mediada büyük yer aldı. Yalnız bizim
sekreterlikte bu konuda artık bine yakın internet makalelerin kopyaları toplanıldı. Elbet, bu tarikatçılar Meclis’ni ve müftülüğümüzü, yumuşak kelimeler qullanacaq olsa, pek sevmedikleri ve zaman zaman kendi toplantılarında bunları yoq etmek kerek şekilde yaptıqları qonuşmalar hususta bizim malümatımız vardı, ama buna çoq ehemiyet vermedik. ‘Takfir val-Hicra’ tariqatı ile ilgili malümatları ve oların pilanları hususta haberi ilkönce SBU (gizli servis) hadimlerinden ve sonra Ukrayna Dış İşler baqanı Yuri Lutsenko’dan aldıq. Bu olaylar tam cumhurbaşqanı seçim kampanyası başlandığı sebebinden, hukümete muhalif olğan siyasi quvvetler derhal basında bunu İç İşler bakanına qarşı propagandalarını başladılar. Basında yazdıqlarına köre, bunun temelinde yalnız seçim için uyğulanan marifettir, İç İşler baqanı bunu yalnız Qırım Tatarlarının sempatisini qazanmaq ve oların oylarını cumhurbaşqanı adayı olğan başbaqana verilmesini sağlamaq için uydurma bir marifettir ve saire. Gazeteciler, elbette, menden de bu hususta düşüncelerimi ve yorumlamalarımı istediler. Men olara, bunun ardında Rus gizli servislerin parmaqları olma ihtimalı da hesaba almaq kere olduğu ve bizim sersemler ise kendi aqılsızluqlarından veya hayınlıqkarından dolayı oların elinde bir qoqla gibi olabilirler, şekilde cevap verdim. Bunu söylediğim sebebi de şu idi. Bu olaylardan iki ay evvel, malüm olduğu kibi, iki Rus diplomatı Ukraynaya qarşı hareketler yaptıqları sebebinden qovulğan ediler. O diplomatlardan birisi Ukraynas’daki Rus elçiliğin sekreteri V.Lısenko’ya qarşı ise, Ukraynanın iç ve dış istihbaratlarıdan alınğan malümatlarğa esaslanıp, Qırım Tatar Milli Meclis’inin rehberlerini ortadan qaldırıp oların yerine Rus taraftarı olğan kimseleri ketirmek için hareket yaptığı kibi suçlamar vardı.
Basında yayınlanğan diğer bir haberde, Londra’da yaşağan iş
adamı B.Berezovski’nin malümatına köre, ‘GRU’ adlanan Rus
askeri istihbaratın planlarına köre Qırım Tatar Milli Mecklisin
rehberleri yoq etilecek ve bu cinayetni gerçekleştirmek için oların
hizmetinde olğan birkaç Çeçenlerni qullanacaqlarmış. Sonra hep
olup geçenleri Qırım Tatarların öz aralarında olup keçken ‘hesaplaşma’ olaraq köstereceklermiş. Hem Rusya Dış İşleri Baqanlığı ve hem de ‘GRU’ gizli servisi bunu, elbette, yalan ve Rusya’ya qarşı bir provokasyondur, diye açıqlamalar yaptılar.
Diğer bir cevapnı aslında olardan hiç kimse beklemedi. Ama bu münasebet, nasıl 2004 senesi Qatar devletinde Çeçen Cumhuriyetinin eski cumhurbaşqanı ve onun 13 yaşındaki oğlançığı öldürülgenini hatırlatmaq isteyim. Olar öldürüldüğünden ertesi künü Qatar’da üç Rusya’nın ‘GRU’ gizli servisinin hadimleri yaqalanğan ediler ve oların birisi ayni zaman Rus elçiliğin sekreteri seviyesinde idi. Buna qarşılıq Rusya Dış İşleri baqanlığı derhal protesto yaptı, yaqalanan Ruslarnı serbest bıraqılmalarını istedi.
Kendi açıqlamasında ise, Rusya istihbaratı bu kibi işlernen ta 50
yildasn beri, yani Stalin öldüğünden beri, hiç uğraşmadığını anlattı.
Ayni zaman basında Z.Yandarbiyev’in öldürülmesinen bağlı
bırkaç versionlar yayınlanğan edi. Bir versiona köre, bu cinayetin
ardında Çeçen teyplerin hesatlaşmalarımış, diğer versiona köre
Çeçen militanları arasında para dağıtım meselesinde anlaşmamazlıqmış ve saire. Ama soruşturma esnasında yaqalanğan Rus gizli servis hadimleri kösterilgen deliller basqısında tamamile suçlarını itiraf etmeye, yani üstlerine almaya mecbur oldular ve bu cinayetni nasın planlaştırdıklarını ve kerçekleştirdiklerini kendi ağızlarınen hikaye ettiler. Yakın aylar içerisinde ise Rusya’da ‘GRU. Gizli servisler Ansiklopedisi’ adlı bir kitap çıqtı. Bu kitapta GRU hadimleri elbette nasıldır kahraman, becerikli ve vatanperver insanlar olaraq kösterile, ama ayni zaman oların bazı başarısızlıqları hususta da birkaç sözler var ve bu sırada nasın hatalar yaptıqları sebebinden Yandarbiyev’ni öldüren GRU hadimleri yaqalandıqları anlatıla. Onun için, Qırım’da olup keçken olayda da diğer memleketin parmağı olma ihtimalını tamamile hesapqa almamaq, men bellesem, çoq doğru olmayacaqtır. Bu münasebet ile şunu söylemek isteyim. Eğer ne zaman da olsa Milli Meclis’in liderlerinden birisi öldürülse, burada şahsiyet meselesi olmayacaqtır. Bunun temelinde mutlaqa bazı siyasi maqsatlarğa ulaşmak için Qırım’da veya tüm Ukrayna’da qarğaşa ve çatışma çıqarma provokasyonu olacaqtır. Ve böyle vaziyette, provokatörler kendi niyetlerini gerçekleştirip olmaması için bizler daima kendi temel prensiplerimize sadıq olup qalmamız kerektir, yani cinayete qarşı cinayet yapmamaq, hiç zaman zor qullanmamaq prensibidir.
10. Cumhurbaşkanı seçimleri
42 kün sonra olup keçecek cumhurbaşkanı seçimleri qonusunda burada ayrı bir qonuşma olacaq, onun için men bu mevzuda yalnız birqaç malümatlar vermek isteim. 25 Ekimde keçirdiğimiz Milli Meclis toplantısında Qurultay geçirme hususta ve onun kün tertibi taslağını tasdıqlamaqla beraber biz cumhurbaşqanı seçimini etrafında Qurultay müzakerelerine hazırlıq olaraq bir analitik grup seçtik. O grubun vazifesi hep adaylar hususta Qurultay delegeleri için qısa malümatlar hazırlamaqtı. Bu malümatlarda esas diqqat oların Qırım ve Qırım Tatarların problemleri hususta baqışları haqqında bilgiler vermekti (yani oların bu hususta davranışları, basında yaptığı açıqlamaları ve saire). Bundan da ğayrı biz bu toplantıda cumhurbaşkanı adaylarına sorular hazırladıq ve olara yollanılacaq mektubumuzun metinini qabül ettik.
Sorular oların hem Qırım Tatar meselesinin çeşit aspektlerinen
(bu sırada, Qırım Tatarların 1944 senesinin sürgününü jenosid
cinayeti olaraq değerlenmesi, Qırım Tatarlarını Ukrayna’nın tamır
halqı olaraq tanınması, halqımızın Otonom Cumhuriyetin yünetim
sisteminde yeterli derecede temsil edilmei, Qırım’ın tarihi toponimisi
geri verilmesi, Qırım’ın dışarısında qalğan soydaşlarımızın öz
vatanlarına ketirilmesi), hem de tüm Ukrayna’nın problemlerinen
bağlı, bu sırada Ukrayna’nın NATO azası olma perspektivi,
Rusya’nın Qaradeniz filosu Qırım toprağında olması hususta oların
fikirleri ve saire.18 resmen qayıt olan adaylardan bu mektuplerim
9 uyğun kördüğümüz adaylarğa yollanıldı. Bunlar: A.Gritsenko, Yuri
Kostenko, Vladimir Litvin, Sergey Tigipko, Yulia Timoşenko, Oleg
Tyagnibok, Viktor Yuşçenko, Vıktor Yanıkoviç ve Arseniy
Yatsenük.Bu künge qadar bunların hiç birinden daha cevap
kelmedi. Adları geçen şu adaylar arasında çoq hürmet ettiğim
birisi ise bana dedi ki: ‘Mektubünüzde öyle sorular var ki, zannedersem, hiçbir aday size bu sorulara resmen cevap vermez. Böyle qonularda başqa şekilde anlaşmaq kerek. Elbette, bu çoq
anlaşılğan pozisyondur, çünki Ukrayna ve ayrıca Kırım’ın
cemiyetinde siyasi baqımdan o qadar derin ayrılıq var ki, eğer
adayın birçoq meselelerde cevapları bizleri memnun etecek olsa,
diğerlerini mutlaqa qızdıracaq ve aday bizi oylarımızı qazandıqla
beraber umumen daha çoq oy qaybetecek. Onun için adaylar
birçoq meselelerde pozisyonlarını yuvarlaq kelimelerle ifade
etmek zorundalar.Böylelikle, hangi adaynı kelecek seçimde
destekletecemiz hususta Qurultay oların bizi sorularımıza cevaplarını
almadan qaraq vermek durumdadır. Aldığımız malümatlara
köre, adaylardan birisi Y.Timoşenko bizim mektubumuzu alır
almaz yardımcısına cevapları hazırlamaq için talimat vermiş, ama
ondan da daha cevap yoq. 10 kün evvel ise bana başbaqanlıqtan
telefon açıp, Yulia Timoşenko da Qurultayınızğa kelip bir qonuşma
yapması kerek mi, diye sordular ve onun adına bir davet yollamamızı
istediler. Davetni yolladıq, ama onu burada körmeyim.
Ancak Kurultay oturumunun başlamasından yaklaşık yarım saat önce biz, burada okunan Yuliya Timoşenko’nun selamlama konuşmasını içeren mektubunun yanısıra Timoşenko’dan Kırım Tatar Milli Meclisi Başkanı adına gönderilen ve belli sebeplerden dolayı diplomatik ve dolaylı şekilde olsa da bizim Ukrayna Cumhurbaşkanı adaylarına sorduğumuz sorulara cevaplar içeren mektup aldık. Söz konusu mektup, önümüzdeki saatlerde Kırım Tatar Milli Meclisi Sekreterliği tarafından çoğaltılacak ve Kurultay delegelerine dağıtılacaktır. Bu mektup, delegelere yapılacak Ukrayna Cumhurbaşkanı seçimleri ile ilgili tutumunu belirleme konusunda yardım edecek diye düşünüyorum. Milli Meclis toplantısında seçtiğimiz analitik grupun bir azası cumhurbaşqanı seçimleri hususta bana yazılı olaraq bir teklif yolladı, ve bu teklifke köre Qırım Tatarları hep adaylarğa qarşı oy vermeleri kere. Menim
fikrimce, böyle teklif burada qabül etilmez, çünki bu Ukraynalılar
ğaliba bizsiz de kendilerine bir cumhurbaşqanı seçebilecekler.
Ama öyle olmaması kerek. Bu memleketin hep ciddi meselelerinde
bizim iştirağımız olması lazim. Menım fikrimce bizler bu seçimlerde aktif iştiraq etmemiz kerek, ama birinci turda hep oylarımıznı mutlaqa tek bir namzetke verilmesi şart değil. Birinci
turda insanlarımız bizlere belli derecede yakın olağan, bizim milli
haqlarımıza qarşı hiçbir davranışlar veya mediyada açıqmalar yapmağan milli-demokratik quvvetlerinden herhangi istediği namzetke verebilirler. Ama ikinci turda, finişke ikki namzet çıqtığı
zaman, elbette oların tek birisini desteklemek haqqında qarar alınması kerek olacaqtır. İkinci tur seçimleri haqqında qararnı almaq için yine bir künlük Qurultay toplamaq mümkün veya qarar alma vazifesini Milli Meclisimizge bıraqılırsa daha qolayca olabilirdi.
Söz sırası, cumhurbaşqanı seçimlerinde bizim davranışlarımız haqqında Qurultayın qararı belki de bu şekilde olabileceğini men 25 kün evvel Y.Timoşenko’nen körüşmemizde de söylegen edim.
Bunu o çoq normal qarşıladı ve ‘Sizin milli menfaatlarınız açısından belki de bu en aqıllı qarar olabilir’.- dedi.
Öz seçim kampanyamızı biz son derece terbiyeli ve nezaketli şekilde keçirmek kerekmiz, hiçbir namzete qarşı nasıldır haqaretler veya kompromat arama kibi bir şey olmamalıdır, çünki her aday için oy verecek binlerce veya milyonlarca bizim dürüst Ukrayna vatandaşlarımız olacaqtır.
11. Yeni Milli Meclis reisi seçimi.
Ve, qonuşmama son olaraq, birqaç söz yeni Milli Meclis reisi
seçimi qonusunda birqaç söz söylemek isteyim. Bu mesele sonki
Qurultay toplantısının kün tertibindeydi, ama bu meselede qarar
alma meselesi bazı sebeplerden dolayı kelecek Qurultay toplansına
qadar qaldırılğandı, hem de aldığımız qarara köre o Qurultay
2008 senesi 1 Ekime qadar keçirilecekti. Qararımızda közterilgen
zaman içerisinde Qurultay toplantısını biz birqaç sebeplerden
dolayı keçirip olamadıq. Birinciden, çok zamanımız ve ğayretimiz
Birinci Butündünya Qırım Tatar Kongresi keçilmesine sarfedildi.
İkinciden ise, daima ortalıqta Ukrayna parlamentosunun dağıtma
ve yeni parlamento seçimler perspektifi var edi. Böyle olduğu
taqdirde, elbette, Qurultay toplantısı keçirmek şart olacaqtı. Lakin
parlamento öyle de dağıtılmadı, ama şimdi cumhurbaşqanı seçimi
hususta qarar almaq mecburundamız. Onun için 20 Kasımda
keçirdiğimiz Milli Meclis toplantısında bu meseleni de, yani yeni
Meclis reisini seçimi meselesini de Qurultayın kün tertibine
kirsetilmesi haqqında qarar alındı. Bu sefer elbette ve mutlaqa
yeni Meclis reisi seçilmesi kerek, çünki aksi taqdirde Qurultayımıza ve kendimiz tarafından alınğan qararlara sayğısızlıq yapmış kibi olacaqmız. Meclis reisi denişmesinen nasıldır qarmaşıklardan saqınmaya, menim fikrimce, hiç sebep yoqtur. Bir şeyden emin olunuz ki, men bazı Meclis’ten boşatılan veya yeni müddete seçilmeyen eski Meclis azaları kibi, Meclis’imizni lekelemeye, onun qusurlarını aramaya qalqınmayacağım, ona hiçbir şekilde mualefet olmayacağım. Tam tersine, yeni seçilen Meclis reisine men her daima yardımcı olmaya çalışacağım ve belki de Meclis reisinin denişmesi tüm halqımızım en yüksek milli quruluşumuzun etrafında daha ziyade birleşmesine vesile olacaqtır.
Menim Qurultay’da sonki esabat qonuşmamı diqqatle dinlediğiniz için çoq sağ olunuz.